Overheid moet transparant zijn over gebruik algoritme bij visumaanvragen - PONT | Data&Privacy Menu AI Cybersecurity Data binnen organisaties Data for good Dig. infrastructuur Dig. rechten Dig. strategie Privacy FILTER OP CONTENT NIEUWS JURISPRUDENTIE WETGEVING BELEID PUBLICATIES VRAAG & ANTWOORD LOOPBAAN ARTIKELEN MAGAZINES MICROLEARNING OPLEIDING Filter op content ACADEMY BOEKEN DOSSIERS EXPERTGIDS PARTNERS ADVERTEREN VACATUREBANK ACADEMY BOEKEN PARTNERS VACATUREBANK PONT home Lid worden Inloggen AI Cybersecurity Data binnen organisaties Data for good Dig. infrastructuur Dig. rechten Dig. strategie Privacy NIEUWS TOOLS DUIDING LEREN 0 ECLI:NL:RBDHA:2026:21628 Rode Draden Jurisprudentie – Samenvattingen Jurisprudentie – Uitspraken Wetgeving Naslag Overheid moet transparant zijn over gebruik algoritme bij visumaanvragen De rechtbank Den Haag heeft geoordeeld dat het ministerie van Buitenlandse Zaken een algoritme mag gebruiken ter ondersteuning van de beoordeling van Schengenvisumaanvragen. Wel moet het ministerie in individuele besluiten duidelijk vermelden dat een algoritme is gebruikt en welke rol dat heeft gespeeld. Door dat na te laten, heeft de minister volgens de rechtbank gehandeld in strijd met het motiverings- en transparantiebeginsel. Hoewel het beroep daarom gegrond werd verklaard, bleef de afwijzing van de visumaanvraag uiteindelijk wel in stand. Redactie PONT | Data & Privacy 4 August 2026 Jurisprudentie – Samenvattingen ai-governance ai-transparantie algoritme bias De zaak draaide om een Iraanse vrouw die een visum voor kort verblijf had aangevraagd om haar dochter in Nederland te bezoeken. De minister wees de aanvraag af, omdat onvoldoende was aangetoond dat zij na afloop van haar verblijf zou terugkeren naar Iran. Volgens de minister was de sociale en economische binding met haar land van herkomst onvoldoende onderbouwd. De vrouw stelde onder meer dat bij de beoordeling gebruik was gemaakt van het algoritme Informatie Ondersteunend Beslissen (IOB). Volgens haar leidde dat tot een onzorgvuldige besluitvorming en bestond het risico op discriminatie op basis van onder meer nationaliteit en etnische afkomst. Ook vond zij dat de minister had moeten vermelden dat het algoritme was gebruikt. Algoritme ondersteunt, maar beslist niet De rechtbank beschrijft uitgebreid hoe het IOB-systeem werkt. Het algoritme wordt uitsluitend gebruikt in de voorbereidende fase van de besluitvorming. Op basis van gegevens uit de aanvraag, eerdere visumaanvragen en andere beschikbare informatie deelt het systeem een aanvraag in een bepaalde behandelcategorie (‘fast’, ‘regular’ of ‘intensive’) in. Die indeling bepaalt alleen hoe intensief een dossier wordt onderzocht; de uiteindelijke beslissing wordt genomen door een consulaire medewerker. Volgens de rechtbank blijkt uit de beschikbare onderzoeken onvoldoende dat het algoritme daadwerkelijk invloed heeft op de inhoud van de uiteindelijke beslissing. Hoewel in eerdere onderzoeken zorgen zijn geuit over mogelijke bias en het risico op een negatieve feedbackloop, heeft de minister vervolgonderzoek laten uitvoeren. Daaruit blijkt volgens de rechtbank dat de toegewezen ‘track’ geen aantoonbare invloed heeft op de beslissing van medewerkers. In deze zaak speelde bovendien mee dat de aanvraag van eiseres niet in een risico- of kansprofiel was ingedeeld, maar in de reguliere behandelcategorie. Wel transparantie verplicht Op een belangrijk punt krijgt de vrouw wel gelijk. De rechtbank oordeelt dat de minister in het besluit had moeten vermelden dat het IOB-algoritme is gebruikt en welke rol het daarbij heeft gespeeld. Dat het algoritme volgens de minister geen invloed heeft gehad op de uitkomst van de beslissing, ontslaat het bestuursorgaan niet van die verplichting. Volgens de rechtbank volgt uit het motiveringsbeginsel dat een besluit controleerbaar en inzichtelijk moet zijn. Daarnaast verlangt ook het transparantiebeginsel uit de AVG dat duidelijk wordt gemaakt hoe persoonsgegevens in een algoritmische toepassing zijn verwerkt. Omdat de minister hierover pas tijdens de beroepsprocedure duidelijkheid gaf, is het besluit volgens de rechtbank onvoldoende gemotiveerd en niet transparant genoeg. Rechtsgevolgen blijven in stand Ondanks deze gebreken laat de rechtbank de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit in stand. De minister mocht zich volgens de rechtbank nog steeds op het standpunt stellen dat onvoldoende aannemelijk was gemaakt dat de vrouw na haar bezoek tijdig naar Iran zou terugkeren. Ook oordeelde de rechtbank dat zij ten onrechte niet was gehoord in bezwaar, maar ook dat gebrek leidde uiteindelijk niet tot een andere uitkomst. De uitspraak is vooral relevant vanwege het oordeel over algoritmisch ondersteunde besluitvorming. De rechtbank accepteert het gebruik van een ondersteunend algoritme, maar maakt tegelijkertijd duidelijk dat bestuursorganen burgers daarover in individuele besluiten actief moeten informeren. Dat versterkt de controleerbaarheid van algoritmegebruik en de rechtsbescherming van betrokkenen. Artikel delen --> Advertentie In deze cursus krijg je een grondige en toegankelijke introductie in de wereld van kunstmatige intelligentie zodat jouw AI-geletterdheid wordt gegarandeerd. Meer informatie --> Introductie in AI voor publieke professionals In deze cursus krijg je een grondige en toegankelijke introductie in de wereld van kunstmatige intelligentie zodat jouw AI-geletterdheid wordt gegarandeerd. Bekijk opleiding --> Meer informatie Advertentie Vanuit Brussel komen veel nieuwe wetten en regels rond data, cyber, technologie, AI en digitale platformen op ons af. Denk bijvoorbeeld aan de impact van de Data Act, de AI Act, de CRA en NIS2. Belangrijke nieuwe wetgeving: wat is de laatste stand van zaken? In deze cursus gaan we in op de vraag hoe jij je als professional kunt voorbereiden. Je krijgt overzicht in de belangrijkste wet- en regelgeving en we bespreken de laatste ontwikkelingen. Meer informatie --> AI Governance & Europese Digitale Regelgeving: AI Act en NIS2 Vanuit Brussel komen veel nieuwe wetten en regels rond data, cyber, technologie, AI en digitale platformen op ons af. Denk bijvoorbeeld aan de impact van de Data Act, de AI Act, de CRA en NIS2. Belangrijke nieuwe wetgeving: wat is de laatste stand van zaken? In deze cursus gaan we in op de vraag hoe jij je als professional kunt voorbereiden. Je krijgt overzicht in de belangrijkste wet- en regelgeving en we bespreken de laatste ontwikkelingen. Bekijk opleiding --> Meer informatie Advertentie In deze cursus krijg je van een een gespecialiseerd Data Scientist (Dr. ir. Linda Terlouw) inzicht in Artificial Intelligence. Mede aan de hand van voorbeelden uit de praktijk bespreekt de docent de juridische achtergronden en valkuilen. Je gaat met een praktijkcasus aan de slag om de kennis meteen toe te passen. Meer informatie --> AI in de praktijk: de juridische aspecten In deze cursus krijg je van een een gespecialiseerd Data Scientist (Dr. ir. Linda Terlouw) inzicht in Artificial Intelligence. Mede aan de hand van voorbeelden uit de praktijk bespreekt de docent de juridische achtergronden en valkuilen. Je gaat met een praktijkcasus aan de slag om de kennis meteen toe te passen. Bekijk opleiding --> Meer informatie Meld je aan voor de nieuwsbrief Blijf altijd op de hoogte van het laatste nieuws. --> Meld je aan voor de nieuwsbrief Blijf altijd op de hoogte van het laatste nieuws. Aanmelden Word lid van PONT | Data & Privacy Toegang tot Kennisbank Lees e-books Contact met vakgenoten Eigen nieuwsoverzicht WORD LID Algemeen Over PONT | Data & Privacy Contact met PONT | Data & Privacy Schrijf voor PONT | Data & Privacy Algemene voorwaarden Privacystatement, disclaimer en auteursrecht Cookieverklaring Raad van Advies Service Nieuwsbrief Mijn PONT | Data & Privacy Lidmaatschappen Partner worden Vacature plaatsen Adverteren Incompany Navigeer Events Dossiers Kennisbank Partners Auteurs Berghauser Pont Mediagroep Over Berghauser Pont Mediagroep PONT Academy Bookshop PONT | Omgeving PONT | Zorg & Sociaal PONT | Klimaat CONTACT Berghauser Pont Mediagroep Danzigerkade 225A 1013 AP Amsterdam 𝕏 Copyright 2026 Berghauser Pont | Website gemaakt door Buro Zero